Keputusan PISA 2025 sudah keluar. Malaysia mencatat 397 mata dalam Matematik, 393 dalam Bacaan dan 419 dalam Sains. Semuanya masih di bawah purata OECD.
Paling membimbangkan ialah Matematik kerana skornya terus merosot sejak 2018. Tetapi adakah keputusan ini membuktikan sistem pendidikan Malaysia sudah gagal?
Apa Sebenarnya Yang Diukur PISA?
PISA bukan peperiksaan yang sekadar menguji hafalan buku teks atau formula. Ia menilai keupayaan pelajar berusia 15 tahun menggunakan ilmu untuk menyelesaikan masalah sebenar, membuat penaakulan dan memahami maklumat.
Sebab itu keputusan PISA tidak boleh dianggap sebagai markah seorang menteri atau satu kementerian. Ia mencerminkan pengalaman pembelajaran pelajar sepanjang mereka membesar sehingga berusia 15 tahun.
Dalam bahasa mudah, PISA ialah cermin kepada keseluruhan sistem pendidikan. Sebab itu desakkan untuk kembalikan UPSR dan PMR tidak akan selesaikan masalah.
Prestasi Malaysia Sejak 2018
Angka sejak 2018 memang merisaukan.
Pada 2018, Malaysia mencatat 440 mata dalam Matematik, 415 dalam Bacaan dan 438 dalam Sains. Pada 2022, ketiga-tiganya jatuh kepada 409, 388 dan 416 mata.
Dalam PISA 2025, Matematik turun lagi kepada 397 mata. Bacaan naik sedikit kepada 393, manakala Sains meningkat kepada 419. Namun, kenaikan dalam Bacaan dan Sains itu tidak cukup besar untuk dianggap signifikan secara statistik.
Berbanding 2018, Matematik sudah jatuh sebanyak 43 mata, Bacaan 22 mata dan Sains 19 mata. Jelas ada masalah yang perlu ditangani, khususnya dalam Matematik.
Kesan Pandemik Tidak Boleh Diabaikan
Kita juga tidak boleh menilai angka ini tanpa melihat apa yang berlaku ketika pandemik COVID-19.
Dalam PISA 2022, sebanyak 62 peratus pelajar Malaysia melaporkan sekolah mereka ditutup lebih daripada tiga bulan. Pembelajaran terganggu, kaedah pengajaran berubah secara mendadak dan tidak semua pelajar mempunyai peranti, capaian internet atau suasana belajar yang sesuai di rumah.
Masalah ini tidak semestinya hilang sebaik sahaja sekolah dibuka semula. Pelajar yang tertinggal dalam kemahiran asas mungkin terus menghadapi kesukaran apabila topik pembelajaran menjadi semakin kompleks.
Matematik Memerlukan Perhatian Segera
Isyarat paling jelas daripada PISA 2025 ialah kemerosotan Matematik.
Skor Malaysia turun daripada 440 mata pada 2018 kepada 397 pada 2025. Hanya sekitar 35 peratus pelajar Malaysia mencapai sekurang-kurangnya Tahap 2 dalam Matematik, berbanding kira-kira 65 peratus bagi purata OECD.
Ini bermakna hampir dua pertiga pelajar kita masih belum menguasai tahap asas yang dinilai PISA.
Masalahnya bukan sekadar tidak hafal formula atau tersalah membuat pengiraan. PISA mahu melihat sama ada pelajar mampu memahami masalah, memilih kaedah yang sesuai, membuat penaakulan dan menggunakan Matematik dalam kehidupan sebenar.
Kalau sistem kita terlalu tertumpu kepada latihan menjawab peperiksaan, kita perlu berani bertanya: Adakah anak-anak benar-benar memahami Matematik, atau sekadar menghafal langkah untuk mendapatkan jawapan?
Pelajar Malaysia Masih Mempunyai Potensi
Walaupun keputusannya membimbangkan, jangan terus menganggap pelajar Malaysia lemah atau tidak mempunyai harapan.
OECD mendapati pelajar Malaysia menunjukkan tahap rasa ingin tahu dan ketekunan yang tinggi. Malaysia berada di kedudukan kesembilan daripada 85 sistem dalam indeks rasa ingin tahu dan ketiga daripada 81 sistem dalam indeks ketekunan.
Prestasi dalam penyelesaian masalah secara komputasi juga menggalakkan. Malaysia mencatat 484 mata berbanding purata OECD sebanyak 500 mata. Pencapaian ini lebih baik daripada yang dijangkakan berdasarkan prestasi Sains negara.
Maknanya, pelajar kita mempunyai kemahuan dan potensi untuk belajar. Cabarannya ialah bagaimana sistem pendidikan menterjemahkan kekuatan tersebut kepada penguasaan ilmu dan kemahiran yang lebih baik.
Bukan Semua Salah Guru
Apabila keputusan merosot, guru sering menjadi sasaran pertama. Tetapi masalah pendidikan tidak boleh diletakkan sepenuhnya atas bahu mereka.
Dapatan PISA menunjukkan sokongan guru mempunyai kaitan positif dengan prestasi Sains dan sikap pelajar terhadap pembelajaran. Ini membuktikan guru memainkan peranan penting, tetapi mereka juga memerlukan latihan, bahan pengajaran, masa dan sokongan yang mencukupi.
Pendidikan pula tidak bermula dan berakhir di sekolah. Sokongan keluarga turut mempunyai kaitan dengan prestasi serta sikap terhadap pembelajaran, sedangkan kedudukan Malaysia dalam indeks sokongan keluarga agak rendah.
Jadi, kita bukan sahaja perlu bertanya apa yang dilakukan oleh guru di sekolah. Kita juga perlu melihat apa yang berlaku di rumah.
Adakah anak-anak diberi ruang untuk membaca, bertanya dan mencuba? Atau kita hanya mula mengambil berat apabila keputusan peperiksaan diumumkan?
AI Sudah Menjadi Sebahagian Daripada Pembelajaran
PISA 2025 turut menunjukkan bahawa 56 peratus pelajar Malaysia menggunakan chatbot AI untuk membantu pembelajaran sekurang-kurangnya sekali seminggu. Angka ini lebih tinggi daripada purata OECD sebanyak 46 peratus.
Pelajar menggunakan AI untuk membuat kajian awal, meringkaskan teks dan membantu penulisan. Sama ada kita suka atau tidak, AI sudah menjadi sebahagian daripada cara mereka belajar.
Jadi, persoalannya bukan lagi sama ada AI perlu dibenarkan atau diharamkan. Persoalan yang lebih penting ialah sama ada pelajar diajar menggunakannya dengan betul.
Jika AI digunakan untuk menggantikan proses berfikir, pelajar mungkin memperoleh jawapan dengan cepat tetapi tidak memahami apa-apa. Jika digunakan dengan bimbingan yang betul, AI boleh membantu pelajar meneroka idea, memahami konsep dan memperbaiki pembelajaran.
Sebab itu literasi AI perlu merangkumi lebih daripada kemahiran menulis arahan kepada chatbot. Pelajar juga perlu tahu menyemak fakta, menilai sumber dan membezakan antara bantuan pembelajaran dengan perbuatan menyerahkan seluruh proses berfikir kepada mesin.
Kita Perlukan Reformasi, Bukan Panik
Keputusan PISA 2025 tidak patut dipandang ringan, tetapi ia juga tidak harus dijadikan bahan untuk menghukum seluruh sistem secara terburu-buru.
Malaysia memerlukan perhatian khusus terhadap Matematik, terutama dalam kemahiran menaakul dan menyelesaikan masalah. Pada masa yang sama, kita perlu memperkukuh Bacaan, pemikiran kritikal, literasi AI serta sokongan kepada guru dan keluarga.
Masalah ini juga bukan hanya berlaku di Malaysia. Daripada 74 sistem yang boleh dibandingkan bagi Sains antara 2022 dengan 2025, sebanyak 48 tidak menunjukkan perubahan signifikan, 16 meningkat dan 10 menurun. Banyak negara sedang berusaha menangani cabaran pendidikan selepas pandemik dan perubahan teknologi.
Namun, hakikat bahawa negara lain turut menghadapi masalah bukan alasan untuk kita berasa selesa.
PISA sepatutnya digunakan sebagai alat diagnosis. Kenal pasti kelemahan, fahami puncanya dan lakukan pembaikan secara konsisten. Bukan sekadar mencari siapa yang mahu dipersalahkan setiap kali keputusan diumumkan.
Akhirnya, persoalan sebenar bukan sekadar berapa mata yang Malaysia peroleh dalam PISA.
Persoalannya ialah: Adakah kita mahu anak-anak sekadar pandai menjawab peperiksaan, atau benar-benar bersedia untuk berfikir dan menghadapi cabaran masa hadapan?
